السيد محمد حسين الطهراني

416

معاد شناسى (فارسى)

خاتم الوصيّين ، امر تشريفاتى و اعتبارى نيست ؛ بلكه بواسطهء سِعِهء وجودى ، و قرب ذاتى ، و كشف حجب نورانى ، و عبور از تمام اسماء و صفات ، به پاى مجاهده و رياضت بر اساس علم و مشيّت ازليّهء الهيّه مىباشد . منبر و لواء نه مانند منبرها و پرچم‌هاى مادّى است و نه صرف معنى و امّا اين وسيله و اين لواء و اين منبر و اين پرچم چون سائر پرچم‌هاى اين جهان است ؟ و يا صرف معنى و مجرّد تشبيه است ، از باب تشبيه معقول به محسوس ؟ بحث آن مفصّلًا در باب صراط و پل جهنّم به سوى بهشت ، در مجلس 53 ، از جلد هشتم همين دوره از « معادشناسى » گذشت . و دانستيم كه نه مانند منبرهاى مادّى و پرچم‌هاى جسمى است ، همچنان كه ميزان و صراط نيز مانند ميزان‌ها و پل‌هاى دنيوى نيست ؛ و نه آنكه مجرّد معنى و از باب تشبيه معقول به محسوس است و صرفاً مجرّد تشبيه و كنايه است ؛ بلكه حقيقةً ميزان و صراطى است و حقّا وسيله و منبرى و لواء و پرچمى است ، غاية الامر متناسب با آن عالم . زيرا منبر و لواء در عالم صورت است و از صورت كه بگذريم ، نه عنوان منبر و نه عنوان لواء ، متمايز و متشخّص از يكدگر نيستند ؛ ولى در عالم صورت حقيقت همين وسيله و حقيقت همين لواء به صورتى متناسب با آن عالم متصوّر و متشكّل خواهد شد ، البتّه بايد تناسب تحقّق وجودى آنها را با آن عالم از خاطر نبرد و گرنه اشكالات وارده بسيار مىباشد . مثلًا در همين باب وسيله در روايت وارده از « تفسير علىّ بن إبراهيم » داشتيم كه :